Goed nabuurschap is een sociale relatie die niet alleen de fysieke nabijheid uitdrukt van mensen die dezelfde ruimte delen, maar ook wederzijds respect, solidariteit en verantwoordelijkheidsgevoel. Als een van de sociale verbanden waarin mensen elkaar in het dagelijks leven het gemakkelijkst kunnen bereiken, schept nabuurschap een leefomgeving waarin waarden als samenwerking, vertrouwen en empathie tastbaar worden.

Daarmee is nabuurschap een belangrijke maatschappelijke pijler die eenzaamheid vermindert, sociale samenhang versterkt en bijdraagt aan de overdracht van culturele waarden van de ene generatie op de volgende.

Helaas is deze diepgewortelde sociale band in onze tijd geleidelijk verzwakt. Hoewel mensen dezelfde gebouwen en straten delen, zijn ze vreemden voor elkaar geworden. We veranderen in een samenleving waarin mensen naast elkaar leven zonder elkaar te kennen, waarin het delen van een muur ook betekent dat we wennen aan elkaars afwezigheid of stilte. We moeten onszelf eerlijk de volgende vragen stellen:

  • Ken je de alleenwonende buurman Tom, buurvrouw Carolien of het echtpaar Jan en Elizabeth eigenlijk wel?
  • Heb je oog voor de buur die al dagen niet is gehoord, bij wie zelden wordt aangebeld en wiens aanwezigheid alleen opvalt door de enveloppen die zich in de brievenbus opstapelen?
  • Ken je je buur met een vluchtelingenachtergrond, met een andere nationaliteit en cultuur, die door taalbarrières niet durft te praten en zelfs aarzelt om anderen te groeten?
  • Zie je de buur in dezelfde straat, op slechts een paar passen afstand, die alleen of met een partner probeert vol te houden en iedere dag naar buiten kijkt in de hoop een bekend gezicht te zien?
  • Zien we de mensen die wachten tot iemand even stilstaat en vraagt hoe het gaat, die alleen maar willen dat hun bestaan wordt erkend?
  • Kennen we onze buren wier kinderen en kleinkinderen ver weg wonen, die verlangen naar de warmte van familie en dromen van een extra bord op tafel of een kort gesprek?
  • Ben je bang voor Ali, Mehmet, Muhammed of Tina, die in andere culturen zijn opgegroeid en een vluchtelingenachtergrond hebben? Of ken je hen gewoon niet goed genoeg?
  • Voor wie kwam de rouwauto in jouw straat? Hoe goed kende je je buurvrouw Karin, die een leven vol ervaringen had, haar laatste jaren in eenzaamheid doorbracht en is overleden?
  • Wanneer sprak je voor het laatst met Pieter, Mario, Wim, Miryam, Danielle of John, die in dezelfde straat wonen en niemand anders hebben?
  • Ben je je werkelijk bewust van de buur wiens dagen op elkaar lijken, die ervaart hoe eenzaamheid iemand langzaam van binnen kan verteren en die soms in stilte zijn of haar tranen verbergt?

In het moderne stadsleven, en zelfs in kleine dorpen, communiceren mensen inmiddels vooral met de virtuele wereld in plaats van met hun buren. Zonder te weten wie in het appartement naast ons of in de volgende straat woont, kunnen we jarenlang dezelfde muren delen. Gaandeweg is nabuurschap gereduceerd tot een vluchtige begroeting en een paar woorden over het weer, en heeft het veel van zijn diepgang en betekenis verloren.

Op veel plekken worden activiteiten zoals Burendag georganiseerd om nabuurschap te bevorderen en elkaar te leren kennen. Toch blijven zulke bijeenkomsten vaak symbolische dagen waaraan slechts een kleine groep deelneemt. Mensen zijn niet altijd bang voor wie ze niet kennen; vaker kiezen ze ervoor afstand te houden. Naarmate die afstand groeit, neemt het contact af, en waar contact afneemt, krijgen vooroordelen wortel.

Waar mensen niet samen aan tafel zitten, niet bij elkaar aanbellen en niet vragen hoe het met de ander gaat, wordt de scheiding tussen ‘wij’ en ‘zij’ ongemerkt groter.

Solidariteit, verbondenheid en empathie beginnen bij de ingang van het appartementencomplex en op de hoek van de straat. Ze groeien wanneer mensen in dezelfde straat elkaar allereerst zien als waardevolle buren. Soms begint dat met niets meer dan een oprecht ‘hallo’, soms met een gezamenlijk ontbijt.

Laten we voor maatschappelijke vrede en solidariteit de eerste stap zetten bij de mensen die het dichtst bij ons wonen. Laten we beginnen met de buur die we nog niet kennen. Laten we die buur uitnodigen.

Want soms is een goede buur beter dan een verre vriend.